نقش نظام مهندسی ساختمان ایران و سازمانهای مردم نهاد مرتبط با حوزه ساخت ساز در ساخت و ساز اصولی و تاثیر آن بر زندگی مردم

Yellow safety helmet on solar cell panel
0

نظام مهندسی : نظام مهندسی ساختمان که طبق قانون کشوری در سال یک هزار و سیصد و هفتاد و چهار هجری شمسی تشکیل شد برای نظارت ساخت و سازهای شهری تشکیل گردید . این سازمان هم اکنون بیش از ۲۵۰۰۰۰ عضو دارد.

اعضای سازمان نظام مهندسی اساسا در چهار رشته اصلی عمران معماری برق و مکانیک و سه رشته مرتبط که نقشه برداری ترافیک و شهرسازی میباشد از اقصی نقاط ایران عضو میپذیرد. این سازمان بر عملکرد ساختمانهای شهری و بعضی ساختمانهای حوزه روستایی نظارت دارد .

  • پروانه اشتغال: پروانه اشتغال به کار پروانه ای است که طی آن اعضا مجوز انجام کار را میگیرند . کسانی که دارای مررک کارشناسی و اساسا مهندسی در رشته های مذکور هستند میتوانند در آزمون ورود به حرفه وزارت مسکن و شهرسازی که با همکاری سازمان سنجش و آموزش کشور برگزار میگردد شرکت کنند و در صورت قبولی و گذراندن دوره های آموزشی مربوطه موفق به اخذ پروانه اشتغال پایه سه در سه بخش نظارت ، طراحی و اجرا شوند . این پروانه ها بعد از طی یک زمان مشخص و براساس سوابق و کلاسهای ارتقاء پایه میتوانند به پایه های دو ، یک و ارشد ارتقاء یابد .
  • بررسی نقشه : نقشه های ساختمانهایی که قرار است ساخته شود برای بررسی صحت طراحی و کنترل به دفاتر نمایندگی نظام مهندسی که در هر شهر وجود دارد وارد شده و پس از کنترل نهایی با دریافت یک برگه خروجی به شهرداری ها ارسال میگردند .
  • نظارت: روندی که در طراحی انجام میشود باید توسط ناظرین نظام مهندسی ساختمان طی مراحل ساخت کنترل شود که این ناظرین پیش از این توسط نظام مهندسی به صورت رندوم انتخاب میگردید که اخیرا با دستور وزیر پیشین هر شخص سازنده یا مالک میتواند ناظر خود را انتخاب کند که به نظر بنده این اشتباه است . ایشان اعتقاد داشت همانطور که شما مختارید پزشک خود را انتخاب کنید باید بتوانید مهندس خود را نیز انتخاب کنید، در صورتی که مهندس ناظر نقش نظارتی دارد و هیچ کارفرمایی یا اساسا هیچ پیمانکاری در دولت نمیتواند ناظر خود را انتخاب کند . این کار بیشتر سبب توزیع نا عادلانه کار شده و احتمال تبانی کارفرما با ناظرین بی تعهد را بالا میبرد .
  • مهندس مجری : ساختمانهایی که متراژ آنها و تعداد سقف آن از یک تعداد مشخص بیشتر باشد الزاما باید دارای مجری ذیصلاح باشد . این مجری توسط کارفرما انتخاب میشود و میشود حرف جناب وزیر پیشین را در این بخش، مورد تصدیق قرار داد. شما میتوانید مهندسی مجری ساختمان خود را مثل پزشک خود انتخاب کنید ولی ناظر که قرار است بر ساخت صحیح کنترل کند بهتر است به صورت رندوم انتخاب گردد و این اختیار از مالکین باید صلب گردد .خصوصا زمانی که مالک یا کارفرما یک سازنده یا یک بساز و بفروش است و تعهدی در قبال خریداران خود ندارد. واقعا اگر ناظری که او انتخاب میکند در بعد وجدان کاری بی توجه باشد واحدهای ساخته شده که به نوعی جزو سرمایه و منابع کشور محسوب میشود و قرار است به یک زوج جوان یا یک خانواده شریف ایرانی برسد که در طی مراحل خرید آن کل سرمایه خود را، یک بار برای همیشه به این موضوع تخصیص میدهد، چه اتفاقی را شاهد خواهیم بود؟؟ آیا باید منتظر وقایعی به تلخی زلزله بم یا زلزله اخیر کرمانشاه بود ؟
  • ساخت و ساز اصولی : چیزی که انتظار ما را در این عنوان تامین میکند مجموعه ای از عوامل و مصالح میباشد که میتواند به یک ساخت و ساز اصولی ختم شود. حال اینکه این عوامل چه کسانی هستند و این مصالح چه مصالحی باید باشد باید در کارگاههای اختصاصی بحث و بررسی گردد .
  • سازنده های غیر متخصص : در هیچ کجای دنیا مثل ایران یک قصاب نمیتواند ساخت و ساز کند !! یا اینکه بیاید سر ساختمان ، اظهار نظر کند ، و برای مهندس ناظر و مجری تعیین تکلیف کند. چرا در کشور ما این اتفاق میافتد ؟؟!! که واقعا جای ریشه یابی جهت حل این چالش وجود دارد.
  • تفاوت پزشکان و مهندسان : وقتی یک پزشک قرار است که مریض بد حال را عمل کند ابتدا یک رضایتنامه یا یک اقرار نامه از اولیای بیمار میگیرد و میگوید اگر اتفاقی برایش بیافتد شما خوودتان مسئولیت آنرا به عهده دارید و تیم پزشکی نقشی در این اتفاق ندارد . ولی در جامعه مهندسی وقتی شما تعهد یک ساختمان را امضا میکنید تا ۵۰ سال تعهد دارید که هر اتفاقی برای آن ساختمان افتد شما مسئولیت دارید و باید پاسخگو باشید . این مسئولیت در ازای حق الزحمه بسیار ناچیز و تخفیفهای بسیار بالا اصلا هم خوانی ندارد و باعث دلسردی بسیاری از مهندسین شده است .
  • عوامل ساخت : این عنوان تشکیل شده از مالک یا کارفرما ، مهندس مجری ، اکیپ های اجرایی و سیستم های نظارتی که به طور مستقیم ناظرین نظام مهندسی در این مسئله درگیر میباشند . البته نباید از نقش بسیار مهم طراحی گذشت که در موارد بسیار زیاد در شهرهایی که شهرداری آنها به شهر فروشی مشغول هستند اتفاقی تحت عنوان نقشه های اجرایی پیش میاید و سازنده بعد از تهیه نقشه شهرداری آن را بالکل کنار میگذارد و میرود سراغ نقشه هایی که بر اساس تخلفات در درصد ساخت، تراکم و سطح اشغال تخلفاتی را انجام دهد و در بیشتر موارد نقشه های بررسی نشده را اجرا کند.
  • نارضایتی کارفرمایان از مهندسین : در بیشتر مواقع گفته میشود ناظرین و عوامل نظام مهندسی روی پروژه ها سرکشی لازم را ندارند . دلایل زیادی در این موضوع وجود دارد که یکی از آنها گرفتن هزینه کم و دادن تخفیفی بالا به کارفرمایان است .
  • نارضایتی مهندسین: زمانی مهندسی و داشتن پروانه اشتغال میتوانست یک شغل تمام وقت محسوب شود ولی با گذشت زمان و با عدم نیاز سنجی دولت در دادن مجوز به دانشگاه آزاد و دانشگاههای غیر انتفاعی ، دانشگاههای بسیارر زیادی به صورت قارچ وار شروع به باز شدن گرفتند به طوری که در هر نوک قله یا جایی که آدم به سختی میرفت یک دانشگاه فنی مهندسی باز شد و شروع به دادن مدرک مهندسی کرد . مهندس چه مهندسهایی . رشته مهندسی که در اوایل دهه هشتاد به سختی میتوانستی در آن وارد شوی و واقعا یک ظرفیت مشخص داشت به زودی به رشته ای تبدیل شد که شما بدون تلاش وارد یک دانشگاه میشدی. تا جایی که صندلیهای بسیار خالی در این رشته ها وجود دارد و نتیجه آن اشباع شدن بازار کار مهندسی شد و مهندسین برای زنده ماندن در این بازار شروع به دادن تخفیف های بسیار بزرگ به کارفرمایان شدند . البته خیلی از اینها شرکتهای اغماری بودند که با خرید مدارک تحصیلی و پروانه های اشتغال این شرکتها را احداث میکردند و پولهای کلان را از این راه به جیب میزدند . در اصطلاح بازار میتوان گفت مهندسین وارد اقیانوس قرمز شدند و کاری جز چاقو زدن به هم و خونریزی نداشتند.  مالکین هم از این شرایط کمال استفاده را برای گرفتن تخفیف از مهندسین میکردند . شرکتهای اغماری هم ترجیح میدادند خدمات کمتری بدهند . با ازدیاد مهندسین نظام و تعداد پروانه ها عملا خیلی از مهندسین بیکار میماندند و این نارضایتی هر روز بیشتر میشد . نمیدانم آیا راهی برای ورود مهندسی به اقیانوس آبی هست یا خیر  ؟
  • مصالح خوب : مصالحی که در ساختمانها به کار میرود سرمایه های کشور ما به حساب می آیند و در صورتی که از مصالح استاندارد استفاده شود میتواند حداقل زمانی حدود ۵۰ سال از ساختمانها استفاده نمود .
  • ساختمان خوب : به نظر من ساختمان خوب، ساختمانی است که در درجه اول نورگیر مناسب داشته باشد . فضاسازی و تقسیمات فضایی درست صورت گرفته باشد . تهویه مناسب داشته باشد و از مصالح استاندارد و مناسب استفاده شده باشد.
  • نورگیر : پارامتر نورگیری در درجه اول باعث جلوگیری از رشد قارچ و عوامل بیماری زا در خانه میشود . در درجه دوم که از نظر روانشناسی نیز ثابت شده در طراوت و تازگی افراد منزل نیز تاثیر دارد . در بسیاری از موارد دیده شده ساختمانهایی که نور کافی در آن وجود ندارد ساکنین آن به افسردگی دچار شده اند .
  • فضاسازی : فضای عمومی و خصوصی یک ساختمان باید طوری جداسازی شده باشد که ساکنین آن در صورت حضور مهمان نیز در آرامش باشند و بتوانند به راحتی تفکیک کنند. ضمن اینکه از نظر ابعادی و جایگذاری وسایل میتواند بسیار خوب باشد .
  • تهویه : تهویه مناسب یکی از عوامل خیلی مهم میباشد که در صورتی که ساختمان در جهت مناسب واقع شده باشد و دو طرف آن بازشوهای مناسب قرار گرفته باشد این مهم میتواند اتفاق بیافتد .
  • ضعیف کردن نظام مهندسی و سازمانهای مردم نهاد مرتبط : اخیرا وزیر محترم پای در کفش نظام مهندسی ساختمان و سازمانهای مردم نهادی مثل کانون مهندسین کرده و سعی در از بین بردن آنها دارد . به نظر میرسد وجود این سازمانها مزاحم شرکتهای اغماری و شهرداری ها میباشند و با پلتیک حذف درصد نظام مهندسی که از بابت هر کار ثبت شده میگرفت سعی در قطع درآمد این سازمان و پایه گذاری ورشکستگی این سازمانها دارد .
  • کانون مهندسین : کانون ها نیز که پیش از این نقش خدمت رسانی به اعضای خود در زمینه های رفاهی وآموزشی و ترویج خدمات مهندسی را داشتند با حذف درصدی که پیش از این به آنها میرسید در معرض ورشکستگی میباشند . امید است با تلاش این کانونها در جهت اخذ در آمدهای پایدار جدید این موضوع به پایداری این نهاادهای مهندس بنیان شود .

این مقاله بخشی از چالشهای مردم ، مهندسین ، سازمانهای مهندس بنیان و آینده ایران ما بود که به قلم یونس بهارفر در زمانی معادل ۵۵ دقیقه نوشته شد . امید است با مطالعه آن اندکی تامل در حال و روز ساخت و ساز این کشور داشته باشیم و اگر در جایی هستیم که کاری از دستمان بر میاید قدمهای مثبتی در جهت بهبود امور برداریم .

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توجه داشته باشید پس از فرم نظر